1961 – Kawiarnia/ Bar 328 / Café Les Amis

Detal obrazu Józefa Czapskiego, z 1961 roku. Olej na płótnie, 73 x 60 cm, z ramą: 80 x 67 cm.  Fot. archiwum Elżbieta Skoczek.

 

6 listopada 1961 roku Józef Czapski postawił na sztaludze blejtram o wymiarach 73 cm x  60 cm. Obok, może na stoliku, rozłożył dziennik, do którego wkleił wcześniej zrobiony rysunek, kolorowany kredkami,  z opisami barw. Rysunek tym różni się m.in od obrazu, że na  niebieskiej szybie widnieje wyraźny napis: 328, który potem pojawi się wśród tytułów używanych do oznaczenia tego obrazu.

Gdy pracuje nad obrazem, tytułuje go zamiennie: Kawiarnia (Café) / Bar lub BAR 328.

Gdy oglądam obraz, na odwrociu jest ręczna adnotacja  – Café  „Les Amis”.  Ma lekkie uszkodzenie na płótnie (podklejone). Blejtram Józef Czapski kupił w sklepie Blanchet (wiemy to, bo na płótnie widnieje firmowa pieczątka).

Siwy mężczyzna (tyłem do oglądającego) jest właścicielem bądź pracownikiem tego lokalu. Młodszy znacznie mężczyzna o kruczoczarnych włosach ma przed sobą kieliszek z alkoholem. Na rysunku w tym miejscu są książki lub jakieś dokumenty.  Mężczyźni rozmawiają.

Z tego okresu w dzienniku zachowały się jeszcze inne szkice narysowane w tym barze. Powstał także inny obraz na ich podstawie (obecnie w kolekcji organizacji pozarządowej, we Francji).

Dzieło to jest jednym z  37 obrazów na płótnie malowanych przez artystę w 1961 roku.  Kilka z nich zamalował i na nich rozpoczął kolejny obraz.  Widać taki efekt na jednym z obrazów przedstawiających lożę (są nawet na nim dwie sygnatury).

Ten obraz z dwoma mężczyznami widział, odwiedzający Szwecję Eric Karpeles. Dotarł wtedy do syna Catherine Djurklou, u której znalazł się ten obraz:

„Drugi obraz, umieszczony w głębi pokoju, we wnęce, przedstawiał dwóch mężczyzn, jednego młodego, drugiego lekko zgarbionego ze starości, stojących na przeciwległych krańcach baru”. * [E. Karpeles, „Prawie nic. Józef Czapski. Biografia malarza”].

Józef Czapski obraz malował przez kolejne dni tj. 6, 7 i 8 listopada. W te dni jeździł też do Paryża. 6 listopada był umówiony z Kotem Jeleńskim, zaś 8 listopada z Jolą de Boisgelin (z Wańkowiczów), a także z Vernetami i Elżbietą, swoją siostrzenicą.

Malując,  powtarza zapis w dzienniku, że „obraz niepewny”. Być może dlatego nie sygnował go? Jednak jego przyjaciółka Catherine zabrała obraz do Szwecji.

Obraz został przez właściciela sprzedany 18 listopada 2026 roku.

Kontakt ze spadkobiercą najbliższej przyjaciółki Józefa Czapskiego nawiązałam w 2024 roku i wtedy po raz pierwszy zobaczyłam ten obraz. Od tego czasu jesteśmy w ciągłym kontakcie i dzięki tej relacji możemy coraz więcej dowiedzieć się o tej niezwykłej kobiecie, zachować w pamięci jej obecność w życiu polskiego artysty – także poprzez obrazy.

W Catalogue Raisonné dzieł Józefa Czapskiego prowadzonym przez Elżbietę Skoczek (Fundacja SUSEIA) obraz ma nadany numer:   11/4/1961.

Tytuły używane przez Czapskiego: Kawiarnia/ BAR/ Bar 328.  Dom aukcyjny  – z uwagi na zapis na odwrociu –  sprzedawał obraz pn. „Café Les Amis”.

„To jeden z ciekawszych obrazów Józefa Czapskiego, które pojawiały się ostatnio na aukcjach. Bardzo się cieszę, że udało mi się go nabyć” – przekazał mi informacje nowy właściciel dzieła.

 

Obraz Józefa Czapskiego, Bar 328, 1961, olej na płótnie. Fotografia w archiwum autorki.

 

Publikacja 20.11.2026 godz. 6.00

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

logo ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego

 

 

 

 

O autorze /


Urodziła się w Nowej Dębie. Studiowała w Krakowie, na Uniwersytecie Jagiellońskim; studia podyplomowe z zarządzania projektami na Akademii Górniczo-Hutniczej. Autorka od wielu lat zajmuje się twórczością Józefa Czapskiego: przegląda archiwa, odczytuje dzienniki i zbiera informacje o dziełach malarza (projekt: Catalogue raisonné dzieł Józefa Czapskiego), nagrywa rozmowy z tymi, którzy znali autora "Na nieludzkiej ziemi". Powołała w 2017 roku Festiwal Józefa Czapskiego (jest jego dyrektorem) . Odbyły się już dwie edycje festiwalu (2017 i 2020 rok). Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Literatura 2020, Animacja kulturalna 2026). Kuratorka wystawy "Józef Czapski en France. Œuvres des collections privées", 2020. - projekt zrealizowany w ramach programu "Kulturalne pomosty", 2020. Kuratorka wystawy "Józef Czapski dzieła z kolekcji prywatnych, Kordegarda, Galeria Narodowego Centrum Kultury, od 28.04.2022 - 6.06.2022. Kuratorka wystawy w nowej Galerii Józefa Czapskiego w Pałacu w Kurozwękach "Józef Czapski. Dzieła z kolekcji Markiza Michaela Popiela de Boisgelin", 2023. Copyright 2016 - 2026 - Ela Skoczek / Materiały umieszczone (zdjęcia, artykuły) na stronie są chronione prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie tylko za zgodą autora. ©Autorzy zdjęć, prawa autorskie do reprodukowania dzieł Józefa Czapskiego - Weronika Orkisz

Artykuły powiązane

O pisaniu biografii

"(...) starałam się docierać do istoty rzeczy każdego zagadnienia w przekonaniu, że zbliżanie się do prawdy i jawność są wymowniejsze i moralniejsze od przemilczeń, legend i niedomówień.


Ludźmi jesteśmy i tylko ludźmi ułomnymi choćby nas inni brali za aniołów - pisał Mickiewicz do przyjaciół – cytując Naśladowanie.

Maria Czapska, Szkice Mickiewiczowskie, Wstęp

Kontakt

Zapraszamy do kontaktu z redakcją