1955 – Śpiąca Krysia Czarnocka na rysunkach Czapskiego

„Miłym Gospodarzom, Stary Józef. Bruksela 1955” – taką dedykację odczytuję na jednym z rysunków.

Halina Czarnocka, matka Krystyny, od kiedy poznała swojego męża Kazimierza – jeszcze przed II wojną światową –  często od niego słyszała opowieści o Józefie Czapskim.

Oto jak wspomina swoje pierwsze spotkania z polskim malarzem:

„Kiedy w 1943 roku, gdy pracowałam w polskim biurze prasowym w Bejrucie, dowiedzieliśmy się, że przyjeżdża Czapski, oddelegowany przez wojsko, aby zorganizować wystawę polskich malarzy. Z niecierpliwością oczekiwałam okazji, by się z nim spotkać. Nasze biuro było odpowiedzialne za organizację wystawy , więc udał się prosto do naszego domu i po krótkiej rozmowie poprosił mojego szefa, Bohdana Łączkowskiego, o oddelegowanie mnie na kilka dni do współpracy.

Wystawa okazała się sukcesem. Łączkowski miał bardzo dobre kontakty w libańskim towarzystwie, które w tamtym czasie było bardzo profrancuskie. Udało mu się przyciągnąć na tę wystawę malarzy, którzy wyszli z pięciu długich lat niewoli, z obozów, z otchłani nędzy. Przybyło wiele dostojnych gości m.in. Linda Sursock, rodzina Tabet.

Pamiętam zabawny incydent. Pewnego wieczoru byłam spóźniona. W biurze Józef dyktował mi teksty . W międzyczasie słuchaliśmy Radia Bejrut, które co wieczór poświęcało piętnaście minut na wiadomości z Polski. Tego wieczoru nie mówił zwykły prezenter: to sam Łączkowski wygłosił poruszającą mowę, opowiadając o tych, którzy wyszli z tajgi, gdzie byli drwalami, a teraz znów chwytają za pędzle. Pomylił język i powiedział „rzeźnicy” zamiast „drwale” . Wkrótce potem wrócił do biura, dumny ze swojej prezentacji, która zresztą była naprawdę błyskotliwa.

Józef uśmiechnął się i powiedział: „Było bardzo dobrze, ale myślałeś, że jesteśmy bogatsi, niż byliśmy”.

Łączkowski, który był bardzo ambitny, był tak zmieszany, że widok ten był smutny.

Pamiętam, że rano jeździliśmy razem tramwajem: on jechał do Palais des Beaux-Arts, a ja do C.I.R.E.

Zaczynaliśmy rozmawiać i chwilę później cały tramwaj wpatrywał się w niego; swoją złocistą, rudą grzywą, wysokim wzrostem, aurą szlachetności i entuzjazmu, fascynował i przyciągał uwagę wszystkich.

Przypominał mi płomień Ducha. Kolejne zabawne wspomnienie: byliśmy z nim gośćmi w domu Daniela Ryelandta . Daniel był wówczas dyrektorem agencji prasowej Belga. Podczas kolacji Józef, siedzący naprzeciwko senatora Étienne’a de La Vallée Poussina, rozpoczął z nim tak ożywioną dyskusję, że wkrótce obaj wstali z miejsc, by być lepiej słyszanymi.

I oto stali pochyleni nad stołem: jeden bardzo wysoki, drugi bardzo niski – niczym orzeł i kogut – reszta publiczności wybuchła serdecznym śmiechem.

Wygłosił również przemówienie w Château de Sainte-Anne; było cudownie, w ciszy nocy, w tej gotyckiej scenerii”.

Krystyna Czarnocka (Christine Czarnocki) ma dzisiaj ponad 70  lat.  Mieszka w Belgii. Jej portrety (4 rysunki)  trafiły do kolekcji Michaela Popiela de Boisgelin.

W 1955 roku Józef Czapski miał wystawę w Palais des Beaux-Art w Brukseli. Wtedy też spotkał sie m.in. z Michel de Ghelderode.  Więcej o tym spotkaniu i obrazie namalowanym pod wrażeniem sztuki Magie Rouge mogą Państwo przeczytać w artykule: 1956 –  Magie Rouge i Michel de Ghelderode

 

Opublikowano: 17. listopada 2026, godz. 6:30

 

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

logo ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego

O autorze /


Urodziła się w Nowej Dębie. Studiowała w Krakowie, na Uniwersytecie Jagiellońskim; studia podyplomowe z zarządzania projektami na Akademii Górniczo-Hutniczej. Autorka od wielu lat zajmuje się twórczością Józefa Czapskiego: przegląda archiwa, odczytuje dzienniki i zbiera informacje o dziełach malarza (projekt: Catalogue raisonné dzieł Józefa Czapskiego), nagrywa rozmowy z tymi, którzy znali autora "Na nieludzkiej ziemi". Powołała w 2017 roku Festiwal Józefa Czapskiego (jest jego dyrektorem) . Odbyły się już dwie edycje festiwalu (2017 i 2020 rok). Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Literatura 2020, Animacja kulturalna 2026). Kuratorka wystawy "Józef Czapski en France. Œuvres des collections privées", 2020. - projekt zrealizowany w ramach programu "Kulturalne pomosty", 2020. Kuratorka wystawy "Józef Czapski dzieła z kolekcji prywatnych, Kordegarda, Galeria Narodowego Centrum Kultury, od 28.04.2022 - 6.06.2022. Kuratorka wystawy w nowej Galerii Józefa Czapskiego w Pałacu w Kurozwękach "Józef Czapski. Dzieła z kolekcji Markiza Michaela Popiela de Boisgelin", 2023. Copyright 2016 - 2026 - Ela Skoczek / Materiały umieszczone (zdjęcia, artykuły) na stronie są chronione prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie tylko za zgodą autora. ©Autorzy zdjęć, prawa autorskie do reprodukowania dzieł Józefa Czapskiego - Weronika Orkisz

Artykuły powiązane

O pisaniu biografii

"(...) starałam się docierać do istoty rzeczy każdego zagadnienia w przekonaniu, że zbliżanie się do prawdy i jawność są wymowniejsze i moralniejsze od przemilczeń, legend i niedomówień.


Ludźmi jesteśmy i tylko ludźmi ułomnymi choćby nas inni brali za aniołów - pisał Mickiewicz do przyjaciół – cytując Naśladowanie.

Maria Czapska, Szkice Mickiewiczowskie, Wstęp

Kontakt

Zapraszamy do kontaktu z redakcją