„Miłym Gospodarzom, Stary Józef. Bruksela 1955” – taką dedykację odczytuję na jednym z rysunków.
Halina Czarnocka, matka Krystyny, od kiedy poznała swojego męża Kazimierza – jeszcze przed II wojną światową – często od niego słyszała opowieści o Józefie Czapskim.
Oto jak wspomina swoje pierwsze spotkania z polskim malarzem:
„Kiedy w 1943 roku, gdy pracowałam w polskim biurze prasowym w Bejrucie, dowiedzieliśmy się, że przyjeżdża Czapski, oddelegowany przez wojsko, aby zorganizować wystawę polskich malarzy. Z niecierpliwością oczekiwałam okazji, by się z nim spotkać. Nasze biuro było odpowiedzialne za organizację wystawy , więc udał się prosto do naszego domu i po krótkiej rozmowie poprosił mojego szefa, Bohdana Łączkowskiego, o oddelegowanie mnie na kilka dni do współpracy.
Wystawa okazała się sukcesem. Łączkowski miał bardzo dobre kontakty w libańskim towarzystwie, które w tamtym czasie było bardzo profrancuskie. Udało mu się przyciągnąć na tę wystawę malarzy, którzy wyszli z pięciu długich lat niewoli, z obozów, z otchłani nędzy. Przybyło wiele dostojnych gości m.in. Linda Sursock, rodzina Tabet.
Pamiętam zabawny incydent. Pewnego wieczoru byłam spóźniona. W biurze Józef dyktował mi teksty . W międzyczasie słuchaliśmy Radia Bejrut, które co wieczór poświęcało piętnaście minut na wiadomości z Polski. Tego wieczoru nie mówił zwykły prezenter: to sam Łączkowski wygłosił poruszającą mowę, opowiadając o tych, którzy wyszli z tajgi, gdzie byli drwalami, a teraz znów chwytają za pędzle. Pomylił język i powiedział „rzeźnicy” zamiast „drwale” . Wkrótce potem wrócił do biura, dumny ze swojej prezentacji, która zresztą była naprawdę błyskotliwa.
Józef uśmiechnął się i powiedział: „Było bardzo dobrze, ale myślałeś, że jesteśmy bogatsi, niż byliśmy”.
Łączkowski, który był bardzo ambitny, był tak zmieszany, że widok ten był smutny.
Pamiętam, że rano jeździliśmy razem tramwajem: on jechał do Palais des Beaux-Arts, a ja do C.I.R.E.
Zaczynaliśmy rozmawiać i chwilę później cały tramwaj wpatrywał się w niego; swoją złocistą, rudą grzywą, wysokim wzrostem, aurą szlachetności i entuzjazmu, fascynował i przyciągał uwagę wszystkich.
Przypominał mi płomień Ducha. Kolejne zabawne wspomnienie: byliśmy z nim gośćmi w domu Daniela Ryelandta . Daniel był wówczas dyrektorem agencji prasowej Belga. Podczas kolacji Józef, siedzący naprzeciwko senatora Étienne’a de La Vallée Poussina, rozpoczął z nim tak ożywioną dyskusję, że wkrótce obaj wstali z miejsc, by być lepiej słyszanymi.
I oto stali pochyleni nad stołem: jeden bardzo wysoki, drugi bardzo niski – niczym orzeł i kogut – reszta publiczności wybuchła serdecznym śmiechem.
Wygłosił również przemówienie w Château de Sainte-Anne; było cudownie, w ciszy nocy, w tej gotyckiej scenerii”.
Krystyna Czarnocka (Christine Czarnocki) ma dzisiaj ponad 70 lat. Mieszka w Belgii. Jej portrety (4 rysunki) trafiły do kolekcji Michaela Popiela de Boisgelin.
W 1955 roku Józef Czapski miał wystawę w Palais des Beaux-Art w Brukseli. Wtedy też spotkał sie m.in. z Michel de Ghelderode. Więcej o tym spotkaniu i obrazie namalowanym pod wrażeniem sztuki Magie Rouge mogą Państwo przeczytać w artykule: 1956 – Magie Rouge i Michel de Ghelderode
Opublikowano: 17. listopada 2026, godz. 6:30
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego








