Józef Czapski

 Po „Listach z Wyspy” Juliusza Mieroszewskiego, „Wracam z Polski” Aleksandra Janty Połczyńskiego, „Agonii komunizmu” Zbigniewa Brzezińskiego, „Po powodzi” Jerzego Stempowskiego w serii „W kręgu paryskiej Kultury” wydawanej przez Instytut Książki ukazał kolejny tom „Kościół na łamach paryskiej Kultury, w latach 1946-2000”. „Kościół na łamach paryskiej »Kultury« w latach 1946-2000”. To wybór tekstów na temat Kościoła w […]

Jarosław Iwaszkiewicz z Józefem Czapskim poznali się w 1920 r. Raz w miesiącu odbywały się, w jedynym z warszawskich arystokratycznych domów – u księstwa Woronieckich – duże zebrania dla malarzy i pisarzy. Michał Woroniecki pełnił wówczas funkcję Prezesa Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Podczas jednego z tych spotkań Czapski  poznał Jarosława Iwaszkiewicza, który był wtedy nauczycielem […]

Maria Czapska to niedoceniona (jeśli chodzi o edukację szkolną, badnia naukowe, przekaz medialny) siostra Józefa Czapskiego.  A pisała wspaniale o Ludwice Śniadeckiej, o Mickiewiczu… W tej książce zebrano jej teksty rozproszone publikowane w latach 1950-1974 w: paryskiej „Kulturze” i „Zeszytach Historycznych”, londyńskich „Wiadomościach” i „Życiu” Znajdziemy tu szkice o  Januszu Korczaku i Helenie Radlińskiej, Marii Dąbrowskiej i […]

30 maja 2015 r. na aukcji organizowanej przez antykwariat Rara Avis można było kupić odręczny list Józefa Czapskiego dotyczący wojennych losów Stefana Bystrzonowskiego, pisany w Paryżu ok. 1948 (Rękopis dwustronny na ark. 20,7×13,4 cm). Czapski pisze, że służył razem z Bystrzonowskim w 8 Pułku w 1935, później spotkali się w obozie w Starobielsku. „Pyta Pani, czy […]

Podczas poszukiwań kolegów więźniów, którzy zostali wywiezieni w nieznanym kierunku z obozów sowieckich, Czapski trafił w 1942 roku do ambasady polskiej w Kujbyszewie. Tam całymi dniami sprawdzał spisy poszukiwanych, które napływały do ambasady, konfrontując je z danymi przysyłanymi do sztabu Armii. Po skończonym dniu powracał do miejsca zamieszkania, które było jakby zajazdem dla urzędników placówki […]

W Pałacu w Kurozwękach znajdują się pamiątki rodziny Popielów. W osobnej sali mieści się galeria obrazów Józefa Czapskiego. Obrazy pozyskane przez Jolantę z Wańkowiczów i jej męża Gillesa de Boisgelin (po których dziedziczą Popielowie de Bosgelin) – świadczą o talencie i dużej śmiałości artystycznej malarza, który „gry barwne” wykorzystywał do zasugerowania widzowi symbolicznej wizji świata […]

Czytając Prousta, poprzez jego bohaterów poznajemy w sobie własne kłamstwa i własną małość. Józef Czapski           Z pisarstwem Marcela Prousta zetknął się Czapski, po raz pierwszy, w Paryżu, kiedy to w roku 1924 pojawiały się jeden po drugim tomy powieści W poszukiwaniu straconego czasu. Wtedy to zaczął czytać tom W stronę Guermantes, lecz zamieszczony tam kilkuset stronicowy […]

Po śmierci Aleksieja Remizowa, Czapski w 1958 roku napisał esej pt. Cedr, który – podobnie jak inne wspomnienia, pisane po śmierci kogoś mu bliskiego – nosi w sobie znamiona Czarnych kwiatów Norwida. Nieprzypadkowo tytuł nawiązuje do poematu Norwida Tyrtej, który Czapski przetłumaczył rosyjskiemu pisarzowi, a które to strofy zapadły w pamięć i stały się bliskie Remizowowi. […]

Kolejną fascynacją literacką była dla Czapskiego twórczość Wasilija Rozanowa. Z tego kręgu kulturowego ten właśnie pisarz zajmował najważniejsze miejsce. Poznanie tej cząstki literatury rosyjskiej zawdzięczał Dimitrowi Mereżkowskiemu, który w 1918 roku zwrócił jego uwagę na pisarza zakazanego w Rosji. Dimitr Fiłosofow, którego Czapski też wówczas poznał, był przyjacielem Rozanowa i zarazem jego odkrywcą i oponentem […]

 Zainteresowanie pisarstwem Dostojewskiego zawdzięczał Czapski Dimitrowi Fiłosofowi. Polecenie czytania utworów autora Biesów sprawiło, że został wyrwany z tajemnego kręgu oddziaływania pacyfistycznej filozofii Tołstoja, która nie tylko komplikowała jego decyzje, lecz nacechowana skrajnym radykalizmem, nie przystawała do otaczającej go rzeczywistości, w której walka zbrojna stała się jedyną możliwością zdobycia niepodległości. Kiedy Wacław A. Zbyszewski dociekał, skąd […]

Dwutomowa edycja jest wyborem blisko 500 najciekawszych rysunkowo i graficznie stron z dzienników Józefa Czapskiego. Wybrała i opracowała: Emilia Olechnowicz. Strony z dzienników zostały uporządkowane chronologicznie, od 1942 do 1991 roku, w oryginalnym formacie. Czapski na kartach dzienników notuje szkice portretowe, pejzaże, martwe natury. A przede wszystkim, sceny z teatru życia codziennego. Rysuje wszędzie: w kawiarni, […]

[…] „wiedziałem, że jest taka książka […] i że tam jakieś gwałtowne erotyczne rzeczy się dzieją. Czytałem ją jako książkę nieskromną […] I pamiętam jeden z wielkich szoków mojego życia. Czułem, że pot mi spływa po plecach, jak to czytałem. Po pierwsze, po pysku dostałem, bo stosunek do tych spraw Tołstoja […] był niezmiernie brutalny, […]

Wydawnictwo Znak wznowiło wybór esejów, zbiór recenzji literackich Józefa Czapskiego pt. „Czytając” . Wspaniałym wstępem opatrzył Jan Zieliński. Czytając to zbiór esejów literackich publikowanych łamach paryskiej  „Kultury”. Zbiór ten stał sie dopełnieniem jego esejów poruszających tematy z dziedziny mu blikiej – malarstwa wydanych w Polsce przez Wydawnictwo Znak w tomie „Patrząc”.  Ukazuje się nam malarz fascynujący […]

„Jego książki, gdzie całe partie zdają mi się nie do czytania, wprost źle napisane, mają tuż obok strony genialne, a przecież to człowiek, jeden z paru wielkich, których spotkałem”  – napisał Józef Czapski. Pierwsze teksty Stefana Żeromskiego poznawał w domu rodzinnym; była to jednak bardzo powierzchowna lektura. Choć jak wspomina w wywiadzie, który można posłuchać […]

„Trzeba by umieć patrzeć na siebie jak Korczak, ze spokojną świadomością porażek swoich” J.Czapski Pisarzem, którego cenił Józef Czapski, był Janusz Korczak. Pierwszą książką, którą przeczytał jeszcze w majątku swoich rodziców było Dziecko salonu. Wtedy pojawienie się jej było sensacją, ze względu na podejmowane tam tematy społeczne. Znalazła się ona w Przyłukach, przyniesiona przez administratora […]

Każdy ma w sobie Boga – stworzenie świata – upadek – odkupienie – całą tragedię bytu, która okolona jest przez ciemną noc, nie mającą znaczenia,  ani nazwy w ludzkim życiu. Co nie jest biografią – nie jest w ogóle.  Stanisław Brzozowski „Pamiętnik”   Józef Czapski, a właściwie Józef Hutten–Czapski urodził 2 kwietnia 1896 r. Wskazują na […]

„Dziennik nie na pokaz pomyślany, ale jako kontrola oddechu dnia. Chyba najlepsze, co napisałem, to są moje dzienniki […]. Wyraziły mnie najwięcej i z tego powodu literacko są najlepsze. […] „I naraz myśl – pisać wspomnienia, poprzez to dotrzeć do warstwy głębszej istniejącej w sobie. Czy jest sens pisać wspomnienia?” Józef Czapski „Wyrwane strony” wybrane […]

Spuścizna Józefa Czapskiego i Marii, jego siostry została przekazana darowizną od Elżbiety Łubieńskiej do Muzeum Narodowego w Krakowie. Zinwentaryzował zbiór, wstęp i indeks przygotował  Janusz S. Nowak przy współpracy Janusza Pezdy. Kraków Muzeum Narodowe oraz Warszawa Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Oddział Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, [rok wydania 2008]. ISBN:978-83-7581-016-5.  i ISBN:978-83-89378-28-6

Do 13 kwietnia 2015 r. zainteresowane osoby mogły składać prace na konkurs na koncepcję graficzną promocji Pawilonu Józefa Czapskiego, który zostanie uroczyście otworzony 22. kwietnia 2016r. Praca konkursowa – jak czytamy w zaproszeniu opublikowanym w 2015 r. –  miała stanowić koncepcję szaty graficznej plakatu, na którą składają się następujące elementy: konstrukcja graficzna, w której ustala się […]

Czytając Czapskiego to doskonały zbiór materiałów z sesji naukowej poświęconej temu artyście, pisarzowi. W  artykułach poruszono m.in. zagadnienia związane z wpływem Simone Weil na Czapskiego (autorka Agata Janiak), przeanalizowano konieczność  zapisywania wizji i codziennych zmagań w dziennikach (Janusz Nowak). O związkach Gustawa Herlinga – Grudzińskiego z Czapskim i początkach Kultury  napisał Zdzisław Kudelski, o Zbigniewie […]

Tytuł książki nawiązuje do wydanego przez Instytut Literacki w 1981 r. zbioru esejów Józefa Czapskiego „Tumult i widma”.Jil Silberstein składa nie tylko hołd swojemu przyjacielowi, ale także umożliwia czytelnikowi zajrzenie do ich korespondencji. Dzięki niej malarz mówi z tej książki także do czytającego. Autor książki to poeta i dziennikarz, który – choć młodszy od Czapskiego o 50 […]

W marcu 2015 roku nakładem Instytutu Literackiego i Instytut Książki wznowiono „Coco de Oro” Andrzeja Bobkowskiego, do której to książki napisał wstęp Józef Czapski („Querido Bob”). Posłowie napisał Rafał Habielski. Ten wybór to najważniejsze teksty Andrzeja Bobkowskiego, drukowane w „Kulturze” w latach 1947-1967 (niektóre pośmiertnie). Pierwszy raz zbiór Coco de Oro Jerzy Giedroyc wydał w 1970 r., […]

„Jedną z osób, która wywarła wpływ na moje wybory życiowe, był Józef Czapski.” Tak w książce Ze wspomnień szczęściarza napisał Jacek Woźniakowski.  Malarza poznał, gdy miał mniej niż 18 lat. Spotkali się w Błotach pod Warszawą. Młodego Woźniakowskiego zawiózł tam jego wujaszek.  Potem umówili się z Józefem Czapskim, by obejrzeć wspólnie wystawę Gierymskiego (1937 rok) . Kolejne […]

Antologia tekstów opublikowanych na łamach periodyków Instytutu Literackiego w Paryżu. Jerzy Giedroyc miał dwie pasje – politykę i historię. Nie ulega wątpliwości, że przez ponad pół wieku konsekwentnie realizował własną politykę historyczną. Zajmowała Redaktora społeczna funkcja historii oraz związana z nią edukacyjna misja zmierzająca do gruntownej rewizji historycznego imaginarium Polaków. W najogólniejszym sensie, dążenie to […]